Przed zakupem fiolki „imitatora ćwiczeń” – zastanów się chwilę. Niedawne, niewielkie badanie wykazało, że elitarni sprinterzy i lekkoatleci mają w surowicy około 59 % więcej naturalnie występującego peptydu MOTS‑c niż siedzące młode mężczyzny, a nikt nie otrzymał żadnej iniekcji.
Wyniki pochodzą z przekrojowego badania opublikowanego w Antioxidants (Zhang i in., 2026) z Tianjin University of Sport. Analiza obejmuje jedynie 30 osób, więc nie jest próbą kliniczną, ale dostarcza cennego punktu odniesienia dla peptydu, który w mediach internetowych jest reklamowany jako „skrót do efektów treningu”.
Co to jest MOTS‑c?
MOTS‑c to krótki peptyd kodowany w mitochondrialnym DNA, a nie w jądrze komórkowym. Należy do grupy peptydów mitochondrialnych (tzw. mitokin), które pełnią funkcję sygnałową. Autorzy badania określają go jako mitokinę reagującą na ćwiczenia – jego stężenie zdaje się zmieniać w zależności od aktywności fizycznej. To połączenie z metabolizmem i wysiłkiem tłumaczy, dlaczego w internecie określa się go mianem „imitatora ćwiczeń”.
Autorzy podkreślają jednak, że związek pomiędzy MOTS‑c, wydolnością a markerami antyoksydacyjnymi pozostaje niejasny i wymaga dalszych badań.
Trzy grupy badawcze
Do badania zakwalifikowano 30 zdrowych mężczyzn w wieku 18‑25 lat i podzielono ich na trzy równe grupy:
- Elitarni sportowcy lekkoatletyczni
- Osoby aktywne rekreacyjnie
- Kontrole siedzące
Mierzono stężenie MOTS‑c w surowicy oraz poziomy enzymu dysmutazy ponadtlenkowej (SOD) i malondialdehydu (MDA) – wskaźnika uszkodzeń oksydacyjnych lipidów po wysiłku. Przeprowadzono także serię testów wydolnościowych: VO₂max, wymuszoną pojemność życiową, skok pionowy, siłę chwytu, wytrzymałość mięśni grzbietu oraz siłę mięśni grzbietu po zmęczeniu.
Wyniki liczbowe
Stężenie MOTS‑c rosło stopniowo wraz ze stopniem sprawności:
| Grupa | MOTS‑c w surowicy (pg/mL) |
|---|---|
| Elitarni sportowcy | 507,51 ± 67,42 |
| Aktywni rekreacyjnie | 440,32 ± 32,83 |
| Siedzący | 319,31 ± 99,07 |
Różnice były statystycznie istotne (p < 0,001). Porównanie sportowców z grupą kontrolną dało efekt Hedges’a g = 2,13 – bardzo duży efekt. Liczbę „59 %” otrzymano, dzieląc średnią wartość sportowców przez średnią grupy siedzącej. Grupa aktywna plasuje się pośrodku, ok. 38 % wyżej niż kontrola.
Z czym korelowało MOTS‑c?
W całej próbce MOTS‑c wykazywało silne korelacje (wszystkie p < 0,001) z następującymi zmiennymi:
- VO₂max (bezwzględny): r = 0,892
- SOD: r = 0,847
- MDA po wysiłku: r = ‑0,910 (wyższe MOTS‑c → mniejsze uszkodzenia oksydacyjne)
- Wytrzymałość mięśni grzbietu: r = 0,725
- Siła mięśni grzbietu po zmęczeniu: r = 0,812
Chwyt ręki nie wykazał istotnej korelacji (r = 0,315, p = 0,090). Wskazuje to, że MOTS‑c jest raczej związane z wytrzymałością i zdolnością radzenia sobie ze zmęczeniem niż z maksymalną siłą chwytu – choć przy tak małej liczbie uczestników należy zachować ostrożność.
W regresji hierarchicznej, po uwzględnieniu VO₂max, nadal utrzymywała się istotna zależność między MOTS‑c a MDA po wysiłku; dla SOD takiej zależności nie wykazano.
Ograniczenia, które musisz znać
- Projekt przekrojowy. Każdy uczestnik badany był jednorazowo, co wyklucza wnioskowanie przyczynowo‑skutkowe. Nie wiadomo, czy trening podniósł MOTS‑c, czy wysoki poziom MOTS‑c sprzyja lepszej kondycji.
- Bardzo mała próbka. Po 10 osób w grupie, wyłącznie młodzi mężczyźni. Wyniki nie są uogólnialne na kobiety, osoby starsze ani pacjentów z chorobami metabolicznymi.
- Duża rozpiętość w grupie kontrolnej. Odchylenie standardowe ~ 99 pg/mL oznacza duże zróżnicowanie indywidualnych wyników.
- Badanie naturalnych poziomów. Nie testowano podawania MOTS‑c w formie iniekcji, żadnych dawek ani schematów podania.
- Korelacja ≠ mechanizm. Przy tak małej liczbie uczestników i dużych różnic między grupami (sportowcy vs. siedzący) wartości r mogą być zawyżone.
Wnioski praktyczne
- Trening wiąże się z wyższym poziomem MOTS‑c. Najbardziej prawdopodobna interpretacja – osoby w lepszej kondycji mają wyższy endogenny poziom tego peptydu. Regularny wysiłek może zwiększyć jego produkcję, choć badanie tego nie dowodzi bezpośrednio.
- Brak podstaw do dawkowania. Artykuł nie podaje dawek, schematów iniekcji ani danych interwencyjnych. Wszystkie protokoły spotykane w sieci nie wynikają z tego badania.
- Dla kogo? Na podstawie dostępnych dowodów – dla nikogo. Wyższe naturalne poziomy u sportowców nie oznaczają, że podanie MOTS‑c osobom nieaktywnym przyniesie te same korzyści.
- Kwestie regulacyjne. Badanie nie omawia statusu prawnego. Według dostępnych informacji MOTS‑c nie jest zatwierdzonym lekiem, ale przed użyciem należy sprawdzić aktualną listę substancji zabronionych WADA oraz skonsultować się z organizacją antydopingową.
- Praktyczne podsumowanie. Najlepszą korelacją z MOTS‑c w badaniu jest wydolność aerobowa (VO₂max). Trening aerobowy to sprawdzony sposób na podniesienie tego wskaźnika – bez wstrzyknięć.
Szerszy kontekst
Badanie wpisuje się w rosnącą koncepcję, że mitochondria wysyłają sygnały koordynujące metabolizm całego organizmu, a trening moduluje te sygnały. Nie dowodzi jednak, że zewnętrzne podanie MOTS‑c odtworzy efekty treningu. Najbardziej potrzebne są badania podłużne oraz randomizowane próby w większych, bardziej zróżnicowanych populacjach. Do tego czasu liczba 59 % powinna być postrzegana jako miara różnic biologicznych między sportowcami a osobami nieaktywnymi, a nie jako argument za suplementacją.