Mikroplastyki we krwi? Chitosan obniżył ich poziom o 26 % w 15 dni

Każda osoba w badaniu miała plastik w krwi. Nie „większość”, a każdy, każdy. To punkt wyjścia małego, ale przyciągającego uwagę pilotażowego testu, który stawia pytanie, nad którym biohakersi rozmyślają od lat: czy da się naprawdę obniżyć wewnętrzne obciążenie mikroplastikami, a nie jedynie się o nie martwić?

Kandydatem w tym badaniu jest chitosan – włóknisty związek pochodzący ze skorup skorupiaków. W próbie podawano 0,8 g dziennie przez 15 dni, co wiązało się ze spadkiem zmierzonego poziomu mikroplastików we krwi o 26,3 %. Wynik jest ciekawy, ale bardzo wczesny, a zastrzeżenia są tak samo istotne jak nagłówek.

Co to jest chitosan?

Chitosan powstaje w wyniku deacetylacji chityny – materiału strukturalnego w skorupach krewetek, krabów i raki. Od lat sprzedawany jest jako suplement, najczęściej reklamowany jako „wiązacz tłuszczu” lub wsparcie poziomu cholesterolu, a także wykorzystywany w opatrunkach i innych wyrobach biomedycznych.

Co czyni go interesującym w kontekście mikroplastików, to jego zachowanie w przewodzie pokarmowym. W warunkach kwaśnych chitosan nabiera ładunku dodatniego i może tworzyć lepką, żelową strukturę. To właśnie zdolność do żelowania i wiązania jest podstawą hipotezy o usuwaniu mikroplastików.

Jak chitosan mógłby „złapać” plastiki w jelitach?

Idea jest prosta. Mikroplastiki, które połykamy w jedzeniu, wodzie i kurzu, przechodzą przez jelita, a część z nich może przedostać się do krwiobiegu. Jeśli chitosan w żelu „uwikła” cząsteczki plastiku, mogą one zostać wydalone z kałem zamiast wchłonięte.

To proponowany mechanizm „sekwestracji jelitowej”. Warto podkreślić, że badanie nie dowiodło go bezpośrednio u ludzi – mierzono jedynie poziom mikroplastików we krwi, a nie w kale, więc wnioskowanie o zatrzymaniu w jelitach pozostaje spekulacją.

Badanie

Artykuł autorstwa Cornelli, Belcaro i Caselli został opublikowany w Journal of Xenobiotics w maju 2026 r. Było to kontrolowane badanie pilotażowe z udziałem 21 zdrowych dorosłych:

• 11 uczestników przyjmowało chitosan pozyskany z Procambarus clarkii (raki błotne), 0,8 g dziennie, przez 15 dni (w praktyce dwie kapsułki po 400 mg wieczorem).
• 10 osób w grupie kontrolnej otrzymało placebo.

Mikroplastyki w krwi kwantyfikowano przy pomocy stereomikroskopii, skaningowej mikroskopii elektronowej oraz mikrospektroskopii FTIR. Dzięki połączeniu metod możliwe było liczenie cząstek i ich charakterystyka pod kątem rozmiaru, kształtu i rodzaju polimeru, przy detekcji cząstek o wymiarach do ~700 nm.

Wyniki

Na początku badania mikroplastyki wykryto u każdego uczestnika. Po suplementacji średnie stężenie w grupie chitosanu spadło z 1,84 ± 0,28 µg/mL do 1,34 ± 0,20 µg/mL, co stanowi 26,3 % redukcji (p < 0,01, analiza sparowana). W grupie kontrolnej nie zaobserwowano istotnych zmian.

Dwa dodatkowe szczegóły przyciągają uwagę:

• Wśród różnych typów polimerów spadki były widoczne konsekwentnie w większości klas plastiku, a nie ograniczone do jednego rodzaju.
• W zależności od rozmiaru największe obniżki odnotowano w cząstkach o wymiarach 11–50 µm.

Autorzy oszacowali średni czas przebywania mikroplastików w krwi na 58 ± 28 dni. Jeśli oszacowanie jest prawidłowe, sugeruje to, że poziomy nie są trwałe i mogą ulegać wymianie w ciągu tygodni‑miesięcy, co jest przynajmniej zgodne z hipotezą, że zmniejszenie nowej absorpcji może szybko obniżyć ich stężenie.

Dane z wcześniejszych badań na szczurach

Wynik u ludzi nie pojawił się znikąd. Badanie z 2025 r. na szczurach, prowadzone przez Liu i Shimizu i opublikowane w Scientific Reports, wykazało, że chitosan zwiększał wydalanie z kału mikroplastików polietylenowych. To wspiera mechanistyczną opowieść: jeśli chitosan pomaga wypchnąć plastiki z organizmu u zwierząt, podobny efekt u ludzi jest prawdopodobny. Jednak wyniki zwierzęce często nie przekładają się na ludzi, a jedna publikacja na gryzoniach stanowi słabe wsparcie dla ludzkiego protokołu.

Najważniejsze zastrzeżenia

Tutaj click‑bait musi ustąpić miejsca rzetelności.

• Niewielka próba. 21 osób w sumie, 11 na chitosan – małe badania są podatne na szumy i przeszacowanie efektów.
• Projekt pilotażowy. To badanie generujące hipotezy, nie potwierdzające je.
• Krótki okres. 15 dni nie daje informacji o długoterminowych efektach, ewentualnym „efekcie odbicia” czy bezpieczeństwie przy dłuższym stosowaniu.
• Brak wyników zdrowotnych. Mierzono jedynie cząstki, nie stan zapalny, ryzyko sercowo‑naczyniowe ani żadne objawy. Nie udowodniono, że niższy poziom mikroplastików we krwi przekłada się na lepsze zdrowie.
• Niedojrzałe metody pomiaru. Kwantyfikacja mikroplastików we krwi jest trudna i niezatwierdzona standardowo. Zanieczyszczenie materiałami laboratoryjnymi i zmienność między metodami są powszechnymi problemami, więc podane liczby należy traktować ostrożnie.
• Analiza wewnątrz‑grupowa. Wartość p‑value pochodzi z porównania sparowanego w grupie leczonej, co jest mniej przekonujące niż wyraźna różnica między grupami.
• Alergia na skorupiaki. Chitosan pochodzenia krabowo‑skorupiaczego może być niebezpieczny dla osób z alergią na owoce morza. Osoby z taką alergią powinny skonsultować się z lekarzem przed rozważeniem suplementacji.

Replikacja badania na większych próbach, pomiar kału oraz włączenie klinicznych punktów końcowych zamieniłoby tę ciekawostkę w solidny dowód.

Praktyczne wnioski

Jeśli temat Cię zainteresował, oto jak podejść do niego odpowiedzialnie:

1. Zwróć uwagę na zastosowaną dawkę. Badanie stosowało 0,8 g/dzień, podawane jako 2 × 400 mg wieczorem, przez 15 dni. Nie jest to rekomendacja, a jedynie testowany protokół.
2. Uważaj na interakcje. Ponieważ chitosan wiąże tłuszcze, może utrudniać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz niektórych leków. Rozdzielenie czasu przyjmowania suplementu od leków i suplementów jest rozsądną ostrożnością – najlepiej skonsultować to z farmaceutą lub lekarzem.
3. Nie zakładaj, że inne włókna działają podobnie. Alginian, psyllium i podobne włókna żelujące bywają sugerowane jako alternatywy, ale to spekulacje – nie były testowane w tym badaniu.
4. Najpierw ogranicz ekspozycję. Redukcja narażenia jest pewniejsza niż próby “detoksykacji”. Filtruj wodę pitną, ogranicz produkty mocno spakowane i podgrzewane w plastiku, unikaj podgrzewania w mikrofalówce w pojemnikach z tworzyw, ogranicz pył syntetyczny i wybieraj szkło lub stal nierdzewną.
5. Sprawdź alergie. Alergia na skorupiaki jest realnym ograniczeniem.

Podsumowanie

Pilotowy projekt pokazuje interesujący sygnał: tani, znany suplement skorelowany z niższym stężeniem mikroplastików we krwi po dwóch tygodniach. Jednak 21 osób, krótki okres obserwacji i brak danych klinicznych sprawiają, że jest to jedynie wczesny trop, a nie gotowy protokół detoksykacji. Traktuj to jako impuls do dalszych badań, a nie jako pozwolenie na bezmyślne „stackowanie” kolejnej kapsułki.