Prawie połowa uczestników małego pilotażu prowadzonego przez Massachusetts General Hospital spełniła definicję odpowiedzi na leczenie ADHD po przyjmowaniu nietypowej formy magnezu przez maksymalnie 12 tygodni. To liczba, która przyciąga uwagę. Zanim zamówisz butelkę, musisz wiedzieć, co badanie może, a czego nie może nam powiedzieć.
Suplement ten to magnesium L‑threonate, sprzedawany pod nazwą handlową Magtein. W publikacji określany jest jako sól kwasu L‑treonowego magnezu (LTAMS).
Dlaczego threonian różni się od innych form magnezu?
Większość suplementów magnezu – cytrynian, glikinian, tlenek – ocenia się pod kątem podnoszenia ogólnego poziomu magnezu w organizmie. Magnesium L‑threonate przyciąga uwagę z innego powodu. Badania przedkliniczne, w szczególności praca z 2010 r. w Neuron autorstwa Slutsky’ego i współpracowników, wykazały, że podnosi on poziom magnezu w mózgu gryzoni i wiąże się z wyższą gęstością synaps oraz lepszym uczeniem się i pamięcią.
Autorzy przytaczają te wyniki jako uzasadnienie: LTAMS jest powiązany z efektami neurobiologicznymi, które potencjalnie mogłyby pomóc w ADHD. Etykieta „penetrujący mózg” pochodzi właśnie z badań na zwierzętach. Czy związek rzeczywiście zwiększa poziom magnezu w mózgu lub wpływa na jego funkcjonowanie u osób z ADHD, wymaga dowodu w kontrolowanym badaniu klinicznym.
Warto oddzielić marketing od mechanizmu działania. Magnez odgrywa rolę w przekazie neuronalnym, a prawdopodobna historia biologiczna nie jest dowodem na korzyść kliniczną.
Pilotaż MGH: co naprawdę zrobiono?
Badanie opublikowane w Journal of Dietary Supplements (2021; 18 (2): 119‑131) pochodzi od zespołu z Clinical and Research Programs in Pediatric Psychopharmacology oraz Adult ADHD w Massachusetts General Hospital. Głównym autorem jest Craig Surman, a współautorem Joseph Biederman – obaj są dobrze znanymi badaczami ADHD w dorosłym życiu.
Projekt był prosty:
- 15 dorosłych z ADHD o umiarkowanej nasilenie
- Do 12 tygodni suplementacji LTAMS, podawanej w dwóch preparatach: MMFS302 i MMFS202
- Badanie otwarte – uczestnicy wiedzieli, co przyjmują
- Zatwierdzone przez komisję etyczną i zarejestrowane w ClinicalTrials.gov (NCT02558790)
Wyniki: liczby za hype
Przyciągająca uwagę liczba: 47 % uczestników spełniło kryteria odpowiedzi. Aby uznać kogoś za respondenta, spełniono dwa warunki:
- Ocena Clinical Global Impression‑Improvement (CGI‑I) ≤ 2, co oznacza „znacznie” lub „bardzo znacznie” poprawioną
- Co najmniej 25 % spadek łącznej punktacji w Adult ADHD Investigator Symptom Rating Scale (AISRS)
Poza wskaźnikiem odpowiedzi, grupa wykazała statystycznie istotną poprawę w:
- AISRS – średni wynik spadł z ok. 25 do ok. 19 (≈ 6 punktów)
- CGI‑I
- Podskali „shifting” w kwestionariuszu BRIEF, mierzącej elastyczność poznawczą
Autorzy zgłosili także korzystne zmiany w wynikach IQ i testach WASI‑II. Suplement opisano jako dobrze tolerowany. Wnioskiem badaczy było, że prawie połowa uczestników spełniła ich definicję klinicznej odpowiedzi.
Główne zastrzeżenia (przeczytaj przed entuzjazmem)
Badanie otwarte, bez grupy placebo. Uczestnicy wiedzieli, co przyjmują, i nie było porównania z „słodką tabletką”.
Niewielka próba – 15 osób. Przy tak małej liczbie, jedna osoba zmienia wskaźnik responderów o ok. 7 procentowych punktów. Wartość 47 % opiera się więc na około siedmiu osobach.
Efekt placebo jest duży w ADHD. Oczekiwania, uwaga ze strony klinicystów i regularne wizyty kontrolne mogą podnieść wyniki w subiektywnych skalach. Bez grupy kontrolnej nie da się odróżnić efektu samego związku od tych czynników.
Finansowanie przez Neurocentria – firmę założoną przez odkrywców magnezu threonianu i powiązaną z marką Magtein. Finansowanie przemysłowe nie czyni wyników błędnymi, ale jest istotnym kontekstem, który trzeba brać pod uwagę – i to kolejny powód, dla którego niezależna replikacja ma znaczenie.
Poprawki w wynikach IQ również wymagają ostrożności. Bez grupy kontrolnej nie można wykluczyć efektu treningowego związanego z powtarzaniem testów.
Autorzy jasno podkreślają, że wyniki „wspierają potrzebę dalszej oceny tego związku w większych próbach pod warunkami podwójnie ślepego badania”. To szczera interpretacja: sygnał warty dalszych testów, a nie dowód na skuteczność.
Praktyczne wnioski
Dawkowanie. Abstrakt nie podaje dawki konsumenckiej, więc poniższe informacje pochodzą z typowych zaleceń producenta Magtein, a nie z badania. Popularne etykiety sugerują 1,5‑2 g magnezu L‑threonate dziennie, co dostarcza ok. 144 mg magnezu elementarnego. Magnez elementarny stanowi niewielką część masy związku, ponieważ dominuje fragment threonianowy. Sprawdź etykietę konkretnego produktu – formuły mogą się różnić, a badanie używało specyficznych preparatów MMFS, które nie muszą odpowiadać temu, co znajdziesz na półkach.
Czas przyjmowania. Wiele produktów Magtein rozdziela dzienną dawkę na dwie porcje, przy czym ostatnia przyjmowana jest wieczorem. To jedynie praktyczna konwencja; pilotaż nie testował wpływu momentu przyjmowania, więc traktuj to jako preferencję, a nie regułę opartą na dowodach.
Kto może rozważyć suplementację. Dorośli zainteresowani niskiego ryzyka nootropikami, którzy nie mają problemów z nerkami, mogą przedyskutować to z lekarzem. Magnez jest wydalany przez nerki, więc osoby z chorobą nerek lub przyjmujące leki wchodzące w interakcje z magnezem powinny zachować szczególną ostrożność i najpierw skonsultować się z lekarzem.
Czego nie robić. Nie zamieniaj przepisanych leków na ADHD na magnez L‑threonat i nie odstawiaj ani nie modyfikuj leków bez konsultacji medycznej. Stymulanty i inne zatwierdzone terapie mają dziesięciolecia kontrolowanych badań klinicznych za sobą. Ten związek ma jedynie mały, niekontrolowany pilotaż.
Podsumowanie
Pilotaż MGH to ciekawy wczesny sygnał, oparty na prawdopodobnym uzasadnieniu przedklinicznym, który zasługuje na rzetelne sprawdzenie. Nie jest dowodem, że Magtein leczy ADHD. Do czasu, aż losowy, podwójnie ślepy, kontrolowany placebo‑badanie dostarczy wyników, najbezpieczniejsze podsumowanie brzmi: obiecujący, wstępny i nieudowodniony.
