Suplement magnezu, reklamowany jako wspomagacz pamięci i snu, został zbadany pod kątem łagodzenia bólu nowotworowego. W tym badaniu pacjenci przyjmujący go potrzebowali znacznie mniejszych podwyżek morfiny w ciągu trzech miesięcy niż osoby otrzymujące placebo. Zanim jednak ktoś się podekscytuje, warto podkreślić, że była to mała próba wśród osób z zaawansowanym nowotworem i nie jest to podstawą do samodzielnej zmiany leków przeciwbólowych.
Główne odkrycie: mniejszy przyrost dawek
Artykuł, opublikowany w Cancer Medicine w 2023 r., badał magnesium‑L‑treonian – nowszy związek magnezu. Badacze użyli preparatu określanego jako L‑TAMS, czyli dokładnie tego samego związku, który w suplementach sprzedawany jest pod marką Magtein (nazwa handlowa nie została podana w streszczeniu). Związek ten określany jest jako „nootropowy” magnez, ponieważ ma docierać do mózgu. Badanie nie mierzyło poziomu magnezu w mózgu, więc taka koncepcja opiera się jedynie na literaturze wstępnej.
Celem badania było sprawdzenie, czy dodanie L‑TAMS do terapii opioidowej wpływa na ilość opioidów potrzebnych pacjentom. Głównym wynikiem był wzrost dziennej dawki doustnej morfiny w czasie – istotny parametr, ponieważ wielu pacjentów przyjmujących opioidy długoterminowo wymaga coraz wyższych dawek, aby ból pozostawał pod kontrolą.
Wzrost dziennej dawki morfiny był mniejszy w grupie L‑TAMS niż w grupie placebo:
- Dzień 30: 9,85 mg/dobę (L‑TAMS) vs. 20,49 mg/dobę (placebo), p < 0,05
- Dzień 60: 15,96 mg/dobę vs. 29,06 mg/dobę, p < 0,05
- Dzień 90: 21,20 mg/dobę vs. 40,44 mg/dobę, p < 0,01
Do dnia 90 grupa placebo podniosła dawkę mniej więcej dwa razy szybciej niż grupa L‑TAMS. Różnice pojawiły się już po 30 dniach. Streszczenie nie podaje wyników z wcześniejszych punktów kontrolnych (dni 7, 14 i 21).
Bonus: ulga w zaparciach
Autorzy zaznaczyli również, że L‑TAMS znacznie złagodził zaparcia wywołane opioidami. Zaparcia są częstym i uciążliwym skutkiem ubocznym opioidów oraz mogą ograniczać, ile leku pacjent jest w stanie tolerować. Magnez jest znanym składnikiem leków przeczyszczających, więc taki wynik jest wiarygodny. Streszczenie nie podaje liczb, więc wielkość korzyści nie jest jasna na podstawie samego podsumowania.
Jak zbudowano badanie
- Projekt: prospektywne, randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo
- Miejsce: jeden szpital trzeciego stopnia w Szanghaju, Chiny
- Uczestnicy: przeskanowano 116 pacjentów z nowotworami, 83 włączono do badania. Wszyscy przyjmowali opioidy doustne.
- Interwencja: kapsułki L‑TAMS (1,5 g lub 2,0 g w zależności od masy ciała) vs. kapsułki placebo z skrobią
- Okres obserwacji: do 90 dni, z pomiarami dawki morfiny w dniach 7, 14, 21, 30, 60 i 90
- Konflikty interesów: autorzy zadeklarowali ich brak
Podwójnie zaślepiony, kontrolowany placebo design jest złotym standardem w tego typu badaniach i nadaje wynikom wiarygodność.
Praktyczne wnioski
Dawka: w badaniu podawano 1,5 g lub 2,0 g kapsułek L‑TAMS, dobrane według masy ciała pacjenta. Streszczenie nie precyzuje, jaki próg masy rozdzielał te dwie dawki, ani czy podane ilości odnoszą się do całego związku, czy wyłącznie do elementarnego magnezu. Nie należy zakładać, że te wartości odpowiadają etykietom dostępnych suplementów.
Czas przyjmowania: streszczenie nie podaje, w jakiej porze dnia pacjenci brali kapsułki. Korzyść w zakresie dawki morfiny pojawiła się po około miesiącu i rosła przez kolejne trzy miesiące, co sugeruje efekt długotrwałego stosowania, a nie szybkie rozwiązanie.
Kto może czerpać z tego korzyść: dorośli z zaawansowanym nowotworem, już przyjmujący opioidy doustne pod nadzorem lekarza i zmagający się ze wzrastającymi dawkami lub zaparciami. To jedyna grupa, którą badano. Wynik należy omówić z onkologiem lub specjalistą od bólu, a nie wprowadzać samodzielnie.
Kto powinien zrezygnować lub przynajmniej najpierw zapytać lekarza:
- Osoby myślące o użyciu suplementu jako zamiennika przepisanych leków przeciwbólowych – badanie dotyczyło jedynie dodatku.
- Pacjenci planujący obniżenie lub odstawienie opioidów bez konsultacji medycznej – samodzielna zmiana dawek może być niebezpieczna.
- Osoby z problemami nerkowymi lub przyjmujące leki wchodzące w interakcję z magnezem – to ogólne ostrzeżenie dotyczące suplementów magnezu, a nie wniosek z artykułu.
- Pacjenci bez bólu nowotworowego – zdrowe osoby i osoby z innymi rodzajami bólu nie były badane w tym projekcie.
Ograniczenia, o których warto wiedzieć
- Mała próba. Do badania włączono jedynie 83 pacjentów, więc wyniki wymagają potwierdzenia w większych grupach.
- Jedno‑centrum. Wszyscy uczestnicy pochodzą z jednego szpitala w Chinach, co ogranicza możliwość uogólnienia wyników.
- Wynik pośredni. Przyrost dawki jest użytecznym wskaźnikiem kontroli bólu, ale nie jest tym samym, co subiektywne odczucie ulgi bólowej. Wniosek, że L‑TAMS „zwiększa analgezję”, opiera się więc na pośredniku.
- Brak pełnego raportu. Kluczowe informacje – wskaźniki rezygnacji, wyniki skal bólu i inne działania niepożądane – nie są zawarte w streszczeniu, więc artykuł nie może ich omówić.
- Mechanizm nieudowodniony. Czy magnez działa w mózgu lub rdzeniu kręgowym, aby wzmocnić efekt opioidów, nie zostało wykazane w tym badaniu.
Podsumowanie
Randomizowane badanie sugeruje, że forma magnezu skierowana do mózgu może pomóc osobom z zaawansowanym nowotworem utrzymać wolniejsze tempo wzrostu dawek opioidów, jednocześnie łagodząc zaparcia. Jest to obiecujący wczesny sygnał, a nie udowodniona praktyka kliniczna. Najlepszym kolejnym krokiem dla pacjenta lub opiekuna zainteresowanego tematem jest rozmowa z zespołem medycznym prowadzącym terapię, który oceni tę opcję w kontekście całego obrazu zdrowotnego. Nikt nie powinien samodzielnie modyfikować leczenia opioidami.
