Semaglutyd potrafi spalać tłuszcz. Niestety może też zabierać mięśnie. Duże, nowe badanie fazy 2 opublikowane w The Lancet sprawdzało, czy zablokowanie naturalnych „hamulców” wzrostu mięśni zapobiegnie tej utracie. Odpowiedź brzmi tak, choć z zastrzeżeniem, a jedna z wersji leczenia wykazała sygnał bezpieczeństwa, który wymaga uwagi.
Oto, co odkryto w badaniu COURAGE, czego nie udało się ustalić i co użytkownicy GLP‑1 mogą zrobić już dziś.
Problem: szybka utrata wagi to nie tylko tłuszcz
Utrata wagi po agonistach receptora GLP‑1 idzie w parze z wyraźną utratą masy mięśniowej. W badaniu COURAGE osoby przyjmujące semaglutyd + placebo straciły 6,6 % beztłuszczowej masy ciała po 26 tygodniach (95 % CI −7,4 do −5,7). W 52‑tygodniowej części trialu masa beztłuszczowa w grupie placebo spadła 7,3 %.
Beztłuszczowa masa nie jest identyczna z mięśniem szkieletowym, ale jest głównym wskaźnikiem w tym badaniu i powszechnie używanym przybliżeniem.
Pomysł: zablokować miostatynę (GDF‑8) i aktywinę A
GDF‑8, lepiej znany jako miostatyna, oraz aktywina A działają przez receptory ActRIIA/B jako negatywne regulatory masy mięśniowej. Regeneron przetestował dwa przeciwciała:
- Trevogrumab – blokujący GDF‑8, podawany raz w tygodniu podskórnie.
- Garetosmab – blokujący aktywinę A, podawany dożylnie co 4 tygodnie.
Badanie: 975 uczestników, dwie części
Studium było podwójnie ślepe, kontrolowane placebo, faza 2, prowadzone w 60 ośrodkach w USA. Wzięło w nim udział 975 dorosłych z otyłością (BMI ≥ 30), średni wiek 49 lat, średnie BMI 36,7. Kobiety stanowiły 64 % populacji. Każdy uczestnik otrzymywał semaglutyd, titrowany do 2,4 mg tygodniowo.
- Część A (26 tygodni, n = 605): placebo, trevogrumab 200 mg, trevogrumab 400 mg lub trevogrumab 400 mg + garetosmab 10 mg/kg.
- Część B (52 tygodnie, n = 376): placebo, trevogrumab 25 mg lub trevogrumab 75 mg.
Najważniejsze liczby: beztłuszczowa masa
Poniższe wykresy przedstawiają szacowane różnice w leczeniu w stosunku do semaglutydu + placebo.
Część A (26 tygodni):
- Trevogrumab 200 mg: +3,1 % (95 % CI 1,9 – 4,3)
- Trevogrumab 400 mg: +2,7 % (1,5 – 4,0)
- Trevogrumab 400 mg + garetosmab: +4,5 % (3,1 – 5,9)
Część B (52 tygodnie):
- Trevogrumab 25 mg: +1,5 % (−0,3 – 3,3), nieistotne statystycznie
- Trevogrumab 75 mg: +3,1 % (1,3 – 4,9)
Leki zmniejszyły spadek beztłuszczowej masy, ale go nie wyeliminowały. Streszczenie nie podaje absolutnych zmian w grupach leczonych, więc każdą „wartość netto” trzeba wyliczyć ręcznie.
Utrata tłuszczu i waga: niespodzianka
Leki chroniące mięśnie bywają postrzegane jako kosztem mniejszej utraty tłuszczu. W tym badaniu efekt był odwrotny w niektórych ramionach.
- Grupa placebo straciła 15,6 % masy tłuszczowej w części A.
- Trevogrumab 400 mg samodzielnie spowodował istotnie większą utratę tłuszczu (różnica estymowana −3,4 %).
- Połączenie trevogrumabu z garetosmabem przyniosło jeszcze większą dodatkową utratę tłuszczu (różnica estymowana −11,7 %).
- Masa ciała spadła o 10,6 % przy semaglutydzie + placebo. Połączenie obu przeciwciał poprawiło ten wynik o dodatkowe 2,7 punktu procentowego.
- Żadna inna grupa w części A ani żadna grupa w części B nie różniła się istotnie pod względem masy tłuszczowej ani wagi.
Zastrzeżenie: profil bezpieczeństwa kombinacji
Trevogrumab samodzielnie (dawki 25, 75, 200 lub 400 mg) był generalnie dobrze tolerowany, a profil bezpieczeństwa był podobny do semaglutydu + placebo. Najczęstsze zdarzenia to problemy żołądkowo‑jelitowe, występujące w podobnych proporcjach we wszystkich grupach. Większość działań niepożądanych była łagodna‑umiarkowana.
Grupa otrzymująca trevogrumab 400 mg + garetosmab wykazała odmienny obraz:
- Poważne zdarzenia niepożądane: 14 z 149 (9 %)
- Odstawienia leczenia: 48 z 149 (32 %)
- Skurcze mięśni: 61 z 149 (41 %) vs 8 % (23 z 299) w grupach tylko z trevogrumabem i 5 % (7 z 151) w grupie placebo
- Zgony: dwa w trakcie badania, oba w tej grupie. Badacze nie ustalili przyczynowej zależności.
Autorzy wnioskują, że kombinacja „nie wykazała korzystnego profilu bezpieczeństwa i tolerancji”. Trevogrumab sam w sobie traktują jako dowód koncepcji.
Zastrzeżenia
- Finansowanie: badanie sponsorowane przez Regeneron, a wielu autorów jest pracownikami i akcjonariuszami firmy.
- Faza 2: główne końcowe punkty to skład ciała i waga, a nie funkcja. Autorzy podkreślają potrzebę dalszych badań, by sprawdzić, czy zachowana masa beztłuszczowa przekłada się na lepszą wydolność fizyczną i zdrowie metaboliczne.
- Brak aprobaty: żadne z przeciwciał nie jest zatwierdzone do tego zastosowania. Nie można ich nabyć jako suplementu ani leku na receptę.
- Okres obserwacji po odstawieniu: część A zawierała 26‑tygodniowy okres po odstawieniu semaglutydy, ale streszczenie nie podaje wyników z tego okresu.
Co to znaczy dla użytkowników GLP‑1 teraz
Poniższe wskazówki mają charakter ogólny i nie wynikają bezpośrednio z tego badania, które nie testowało ani diety, ani programu ćwiczeń.
- Nie gonić tej klasy leków. Nie istnieje zatwierdzony schemat dawkowania ani wskazanie – dostępne są wyłącznie w ramach badań klinicznych.
- Stawiaj na białko i trening oporowy. To powszechnie rekomendowane i dostępne metody ochrony mięśni przy utracie wagi. Omów docelowe spożycie białka oraz plan treningowy z lekarzem lub dietetykiem, szczególnie przy chorobach nerek.
- Mierz więcej niż wagę. Siła, funkcjonalność i – gdy to możliwe – skład ciała dostarczają więcej informacji niż sama liczba na wadze.
Harmonogram
Streszczenie nie podaje terminu zatwierdzenia. Badanie COURAGE jest aktywne, ale nie rekrutuje nowych uczestników. Ponieważ profil bezpieczeństwa kombinacji budzi wątpliwości, a funkcja nie była oceniana, potrzebne będą kolejne badania, zanim regulatorzy będą mogli rozważać te leki. Traktuj to jako obiecujący wczesny sygnał, a nie nadchodzącą opcję.