Główny wynik w prostych słowach
Dwuroczne, randomizowane badanie opublikowane w Circulation w 2026 r. sugeruje, że wysokie dawki połączenia witaminy K2 i D3 mogą spowolnić przyrost zwapnienia tętnic wieńcowych u osób, które już mają go sporo. Badanie DANCODE objęło 400 dorosłych z ciężkim zwapnieniem tętnic wieńcowych, definiowanym jako wynik CAC (coronary artery calcium) co najmniej 400 jednostek Agatston (AU). Uczestnicy otrzymywali albo K2 + D3, albo placebo przez 24 miesiące, w podwójnie ślepym układzie.
Średni wynik CAC wzrósł o 196 AU w grupie K2 + D3 i o 248 AU w grupie placebo. Różnica wyniosła ‑52 AU (95 % CI: ‑79 do ‑24), co daje około 21 % spowolnienia progresji w porównaniu z placebo.
Zastrzeżenia są równie ważne – omawiamy je poniżej.
Co właściwie zrobiono w badaniu
DANCODE to badanie wieloośrodkowe, podwójnie ślepe, kontrolowane placebo. Uczestników rekrutowano od lutego 2023 do lutego 2024. Kluczowe elementy projektu:
- Uczestnicy: 398 osób poddanych analizie (30 % kobiet), mediana wieku 71 lat, mediana wstępnego wyniku CAC 903 AU; około 44 % miało wynik CAC ≥ 1000 AU.
- Interwencja: witamina K2 w dawce 720 µg dziennie plus witamina D3 w dawce 25 µg dziennie (1 000 IU), w porównaniu z placebo.
- Czas trwania: 24 miesiące, z niekontrastowym tomografem serca przy pierwszym pomiarze, po 12 i po 24 miesiącach.
- Główny end‑punkt: zmiana wyniku CAC po 24 miesiącach, analizowana w podejściu intention‑to‑treat.
- Rejestracja: ClinicalTrials.gov NCT05500443.
Efekt był spójny zarówno pod względem płci, jak i dwóch podgrup wstępnych wyników CAC (400‑999 AU i ≥ 1000 AU).
Dlaczego przyrost CAC ma znaczenie
Ocena CAC jest powszechnie używaną metodą kwantyfikacji zwapnionych płytek w tętnicach wieńcowych. Szybszy przyrost wiąże się z wyższym ryzykiem zdarzeń sercowo‑naczyniowych, dlatego jest popularnym wskaźnikiem zastępczym w kardiologii. Do tej pory nie wykazano jednoznacznie, że jakakolwiek interwencja może spowolnić ten proces poza kontrolą tradycyjnych czynników ryzyka. Statyny, choć niezbędne w redukcji ryzyka, często zwiększają gęstość zwapnień, gdy płytka się stabilizuje.
Białka zależne od witaminy K, zwłaszcza matrix Gla protein, ograniczają odkładanie wapnia w ścianach naczyń – to biologiczne uzasadnienie testowania K2. DANCODE jest dużym, dobrze kontrolowanym testem tej hipotezy w populacji z zaawansowaną chorobą.
Wyniki dotyczące składu płytek
Obawą przy każdej terapii celującej w wapń jest to, czy nie przekształca ona płytek w mniej stabilną postać. Zwapniona płytka jest zazwyczaj uznawana za bardziej stabilną niż miękka, niezwapniona.
Aby to sprawdzić, podgrupa 143 uczestników (z CAC < 1000 AU) przeszła także koronarograficzny tomograf przy pierwszym pomiarze i po 24 miesiącach. Wyniki:
- Całkowita objętość płytek wzrosła podobnie w obu grupach.
- Objemość płytek niezwapnionych nie różniła się między grupami, więc nie było dowodu na „zamianę” wapnia na miękką płytkę.
- Objemość płytek zwapnionych rosła wolniej w grupie K2 + D3; różnica wyniosła ‑8 mm³ (95 % CI: ‑13 do ‑2).
Autorzy wnioskują, że zmniejszony przyrost zwapnienia nie był powiązany ze wzrostem objętości płytek niezwapnionych. To uspokaja, ale jest to analiza podgrupy o ograniczonej liczbie uczestników, a przedział ufności jest szeroki.
Rzeczy, których badanie nie pokazuje
Wynik jest obiecujący, lecz łatwo go przesadzać. Należy mieć na uwadze następujące ograniczenia:
- Spowolniło progresję, nie odwróciło zwapnienia. Obie grupy nadal gromadziły wapń. Średni wynik grupy K2 + D3 wzrósł o 196 AU – interwencja jedynie zmniejszyła tempo pogorszenia, ale nie usunęła istniejących złogów.
- Brak danych klinicznych. Głównym end‑pointem był marker obrazowy. Badanie nie raportowało liczby zawałów, udarów, rewanżu ani zgonów. Czy różnica 52 AU po dwóch latach przełoży się na mniejszą liczbę zdarzeń, pozostaje nieznane.
- Specyficzna, starsza kohorta wysokiego ryzyka. Mediana wieku 71 lat i ciężki CAC mogą ograniczać możliwość uogólnienia wyników na młodsze osoby, na pacjentów z niskim lub zerowym wynikiem CAC oraz na łagodniejsze przypadki.
- Krótki okres obserwacji. Dwuletnie badanie nie pozwala ocenić, czy efekt utrzyma się lub nasili w dalszej perspektywie.
- Projekt kombinowany. K2 i D3 podawano jednocześnie, więc nie wiadomo, jaki wkład ma sam K2.
Jakiego produktu użyto?
Streszczenie nie podaje nazwy handlowej suplementu. Prasa branżowa NutraIngredients podała, że używany K2 to Balchem's K2VITAL – forma menaquinonu‑7 (MK‑7). Informacja pochodzi z mediów, a nie z pełnego tekstu artykułu, więc warto zweryfikować metodologię w źródłowej publikacji. Wyniki uzyskane z jednej formy i dawki nie powinny być automatycznie przenoszone na inne produkty K2, zwłaszcza dostępne bez recepty w niższych dawkach.
Praktyczne wnioski
- Testowana dawka: 720 µg K2 + 25 µg (1 000 IU) D3 dziennie. To znacznie więcej niż ilość K2 w większości standardowych multiwitamin i suplementów.
- Kto może być zainteresowany: starsi dorośli z udokumentowanym, ciężkim zwapnieniem tętnic wieńcowych, najlepiej w ramach planu kardiologicznego. Nie ma dowodów, że osoby z niskimi wynikami CAC potrzebują takiej suplementacji.
- Nie zastępuje standardowej opieki. Kontrola ciśnienia, LDL‑cholesterolu, glukozy, rzucenie palenia oraz przepisane leki pozostają fundamentem profilaktyki sercowo‑naczyniowej.
- Skonsultuj się z lekarzem, jeśli przyjmujesz warfarynę lub inny antykoagulant wpływający na witaminę K. Witamina K może zmienić ich działanie; wysokie dawki K2 bez nadzoru klinicznego i monitorowania INR są niewskazane.
- Zasięgnij porady przy chorobie nerek, przy innych lekach przeciwzakrzepowych lub w przypadku złożonych schorzeń.
Podsumowanie
DANCODE jest jednym z najważniejszych dotychczas randomizowanych badań sugerujących, że połączenie witaminy K2 i D3 może zmodyfikować twardy marker obrazowy choroby wieńcowej, wykazując spójny efekt w podgrupach i brak sygnału zwiększenia płytek niezwapnionych. Pokazuje jednak jedynie wolniejsze odkładanie wapnia w kohorcie wysokiego ryzyka, nie odwrócenie procesu i brak udowodnionej korzyści klinicznej. Otwarte pytania to: czy efekt utrzyma się długoterminowo, czy przełoży się na mniejszą liczbę zdarzeń sercowo‑naczyniowych oraz jak duży udział ma sam K2. Do tego czasu jest to obiecujący dodatek do dyskusji z kardiologiem, a nie zamiennik sprawdzonych terapii.
Źródło: Hasific et al., Circulation (2026), PMID 42661461, DOI 10.1161/CIRCULATIONAHA.126.082363.