ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਨੇ ਮੇਥਾਡੋਨ ਥੈਰੇਪੀ ਲੈ ਰਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਇਆ, RCT ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ
ਸੰਖੇਪ: 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 500 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ. ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਦੋ ਵਾਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪਲੇਬੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਸਕੋਰਾਂ ‘ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮੀ ਆਈ। ਪਰ ਇਹ ਨਤੀਜੇ 50 ਮੇਥਾਡੋਨ ਮੇਂਟੇਨੈਂਸ ਥੈਰੇਪੀ (MMT) ‘ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਮਰਦਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਹਾਲੇ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ, ਯੌਨ ਕਾਰਜ, ਡਰੱਗ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਟੈਸਟ ਸਕੋਰ ‘ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੱਖਿਆ। ਇਹ ਲੇਖ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ, ਸੀਮਾਵਾਂ, ਡੋਸਿੰਗ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਇਹ ਛੋਟੀ ਪਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਲਿਨੀਕਲ ਟਰਾਇਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ 1 ਗ੍ਰਾਮ (500 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ. ਦੋ ਵਾਰ) ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਸਨ – ਓਪੀਓਇਡ ਨਿਰਭਰਤਾ ਲਈ ਮੇਥਾਡੋਨ ਮੇਂਟੇਨੈਂਸ ਥੈਰੇਪੀ ਲੈ ਰਹੇ ਮਰਦ। ਨਤੀਜੇ ਦਿਲਚਸਪ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਨਤੀਜੇ
- ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ: ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਨੇ ਪਲੇਬੋ ਨਾਲੋਂ ਸਕੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟਾਇਆ (p < 0.05)।
- ਦੂਜੇ ਮਾਪਦੰਡ: ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ, ਯੌਨ ਕਾਰਜ, ਡਰੱਗ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਕੜਾ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਫ਼ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ (ਸਾਰੇ p > 0.05)।
- ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਕਾਰ: ਅਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਆਕਾਰ (effect size) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਧਾਰ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸੀ।
ਇਹ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ?
ਮੇਥਾਡੋਨ ਮੇਂਟੇਨੈਂਸ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਚ ਚਿੰਤਾ, ਤਣਾਅ, ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਯੌਨ ਕਾਰਜ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਘੱਟ‑ਖਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਹਸਤਖੇਪਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਇਥੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ – ਟਰਾਇਲ ਸਿਰਫ 50 ਮਰਦਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰਵਜਨਿਕ ਲੱਛਣ ਇਕੋ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਓਪੀਓਇਡ ਨਿਰਭਰਤਾ ‘ਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਆਮ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਨਤੀਜੇ ਹੋਰ ਗਰੁੱਪਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਨਾਨ‑ਓਪੀਓਇਡ ਉਪਯੋਗੀ) ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝੀਏ?
- ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ: ਹਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 25 ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ। ਐਸੇ ਛੋਟੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ‑ਕਦੇ ਅਚਾਨਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜੇ (type I error) ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਕਈ ਉਦੇਸ਼: 6–8 ਉਦੇਸ਼ੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ‘ਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ‘ਚ ਹੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਸਟ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੁਝ-ਕੁਝ ਮੇਲ ਖਾਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀ ਟਰਾਇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
- ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਫਾਲੋ‑ਅਪ: 12 ਹਫ਼ਤੇ ਲੰਬੀ ਅਵਧੀ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗੀ।
- ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਅਸਪਸ਼ਟ: ਅਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਂਟੀ‑ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਜਾਂ ਐਂਟੀ‑ਇਨਫਲਾਮੇਟਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅਮਲੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਡੋਸ ਅਤੇ ਅਵਧੀ
ਟਰਾਇਲ ਨੇ 500 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ. ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਦੋ ਵਾਰ (ਕੁੱਲ 1 ਗ੍ਰਾ/ਦਿਨ) 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਨਿਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਉੱਚ ਡੋਸ ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ‘ਚ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ
ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਇੱਕ ਸਾਇਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਗਾਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟੈਂਕ ਜਾਂ ਤਲਾਬ ‘ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਜਾਂ ਮਾਈਕਰੋਸਾਇਸਟਿਨ (ਦੂਜੇ ਸਾਇਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਟਾਕਸਿਨ) ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
- ਤੀਜੇ ਪੱਖ ਦੀ ਲੈਬ ਜਾਂਚ ਵਾਲਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਓ।
- ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਸਾਇਸਟਿਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇਖੋ।
- ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਬੈਚ ਨੰਬਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣ।
ਕੌਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਲਕੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਆਸਕ, ਜੋ ਘੱਟ‑ਖਤਰੇ ਵਾਲਾ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਸਬੂਤ “ਪਰੋਕਸ” (preliminary) ਹਨ।
ਮੇਥਾਡੋਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਟੀਮ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ – ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੱਖ ਇਲਾਜ, ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਫੇਂਟਾਨਿਲਿਕ ਐਸਿਡ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਇਮਿਊਨੋਸੁਪ੍ਰੈਸੈਂਟ ਲੈ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਲਿਨੀਕੀ ਮਸ਼ਵਰਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਹਾਲਤਾਂ ‘ਚ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ
ਇਹ 12‑ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਡਬਲ‑ਬਲਾਈਂਡ, ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਕਲਿਨੀਕਲ ਟਰਾਇਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ 1 ਗ੍ਰਾ/ਦਿਨ ਸਪਿਰੂਲਿਨਾ ਮੇਥਾਡੋਨ ਮੇਂਟੇਨੈਂਸ ਥੈਰੇਪੀ ‘ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ, ਯੌਨ ਕਾਰਜ, ਡਰੱਗ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ‘ਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਡੇ, ਲੰਬੀ ਮਿਆਦੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਤੁਰੰਤ ਹਰ ਬੋਤਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ।
