ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੰਜ‑ਸਾਲੀ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਟਰਾਇਲ ਇਕ ਅਸੁਖਦਾਇਕ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਉਹਨਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਸਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਠੀਕ ਸੀ, ਉੱਚੀ ਖੁਰਾਕ ਨੇ ਹੱਡੀ ਟੁੱਟਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਡੋਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਫਰੈਕਚਰ ਵਧ ਗਏ ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲੋਂ। ਘਬਰਾਉਣ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਫੈਂਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਓ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਧਿਐਨ: ਕੌਣ, ਕੀ, ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ

ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਟਰਾਇਲ (FIND), ਜੋ 2026 ਵਿੱਚ Bone ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਈਸਟਰਨ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਸਾਂਝੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਦੀ ਜੋਅਨ ਮੈਨਸਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਟਰਾਇਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

• ਡਿਜ਼ਾਇਨ: ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਪਲੇਸਬੋ‑ਕੰਟਰੋਲਡ ਟਰਾਇਲ (ClinicalTrials.gov NCT01463813)
• ਭਾਗੀਦਾਰ: 2,495 ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ (ਪੁਰਸ਼ 60 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਔਰਤਾਂ 65 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ)
• ਗਰੁੱਪ: 1,600 IU/ਦਿਨ ਵਿਟਾਮਿਨ D3, 3,200 IU/ਦਿਨ ਵਿਟਾਮਿਨ D3, ਜਾਂ ਪਲੇਸਬੋ
• ਅਵਧੀ: 5 ਸਾਲ ਤੱਕ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਔਸਤ ਸਪਲੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਮਿਆਦ 4.1 ਸਾਲ, ਵਾਧੂ ਫਾਲੋ‑ਅੱਪ 7.3 ਸਾਲ
• ਨਤੀਜਾ: ਫਰੈਕਚਰ, ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੱਡੀ‑ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲਗਾਏ ਗਏ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫਰੈਕਚਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਲਿਨਿਕ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਡਾਟਾ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀਬੱਧ ਇਮੇਜਿੰਗ ‘ਤੇ।

ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ: ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ

ਦੋਵੇਂ ਡੋਜ਼ਾਂ ਨੇ ਫਰੈਕਚਰ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਸਪਲੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪਲੇਸਬੋ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 49 ਫਰੈਕਚਰ, 1,600 IU ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 73, ਅਤੇ 3,200 IU ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 52 ਫਰੈਕਚਰ ਹੋਏ।

ਵਾਧੂ 7.3 ਸਾਲ ਦੀ ਫਾਲੋ‑ਅੱਪ ਵਿੱਚ ਗਿਣਤੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 104 (ਪਲੇਸਬੋ), 139 (1,600 IU) ਅਤੇ 111 (3,200 IU) ਰਹੀ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਫਰੈਕਚਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ‘ਚ ਕੋਈ ਅੰਕੜੇਗਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਮਰ, ਲਿੰਗ, BMI, ਪਹਿਲਾ ਫਰੈਕਚਰ ਜਾਂ ਡਿੱਗਣਾ, ਓਸਟਿਓਪੋਰੋਸਿਸ ਦੀ ਡਾਇਗਨੋਸਿਸ, ਅਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।

ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ “ਉਮਰਦਰਾਜ਼, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ D‑ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਫਰੈਕਚਰ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਉੱਚ ਡੋਜ਼ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ”。

ਮੋੜ: 1,600 IU ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਫਰੈਕਚਰ?

1,600 IU ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਫਰੈਕਚਰ ਦੀ ਦਰ ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੀ (hazard ratio 1.52, 95 % CI 1.06–2.18 ਸਪਲੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ; 1.40, 95 % CI 1.08–1.80 ਵਾਧੂ ਫਾਲੋ‑ਅੱਪ ‘ਤੇ)। ਇਹ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

• ਡੋਜ਼‑ਰਿਸਪਾਂਸ ਨਹੀਂ। ਡਬਲ ਡੋਜ਼ (3,200 IU) ਨੇ ਪਲੇਸਬੋ ਨਾਲੋਂ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ (HR 1.07 ਅਤੇ 1.08, ਇੰਟਰਵਲ 0 ‘ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ)। ਜੇ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਫਰੈਕਚਰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉੱਚੀ ਡੋਜ਼ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਨਿਰਪੱਖ।
• ਮੌਕਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਨਾ। ਹਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਫਰੈਕਚਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਰਜਨਾਂ‑ਸੋਅੰਕ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਥੋੜੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਯਾਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 1,600 IU ਗਰੁੱਪ ਦੇ confidence interval 1.0 ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਉਪ‑ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਖਾਸ ਫਰੈਕਚਰ ਕਿਸਮ ਉਜਾਗਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ’ਤੇ ਇਹ ਟਰਾਇਲ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ 1,600 IU ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਾਫੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ – ਸੰਭਵਤ: ਇੱਕ ਅਨਸਮਝੀ ਅੰਕੜਾ। ਇਹ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਰਮਿਆਨੀ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਿਉਂ ਬੇਸਲਾਈਨ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ

550 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਉਪ‑ਕੋਹਾਰਟ ਵਿੱਚ, ਔਸਤ ਬੇਸਲਾਈਨ 25‑ਹਾਇਡਰਾਕਸੀਵਿਟਾਮਿਨ D ਪੱਧਰ ਲਗਭਗ 74.8 nmol/L ਸੀ, ਜੋ ਆਮ ਕੱਟ‑ਆਫ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। 12 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪੱਧਰ ਇਹ ਰਹੇ:

• ਪਲੇਸਬੋ: 73.0 nmol/L
• 1,600 IU/ਦਿਨ: 99.7 nmol/L
• 3,200 IU/ਦਿਨ: 120.4 nmol/L

ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਨੇ ਡੋਜ਼‑ਡਿਪੈਂਡੈਂਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੀ ਪੱਧਰ ਵਧਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਵੀ ਹੱਡੀ ਟੁੱਟਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਲਈ ਹੋਰ ਲੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ।

ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ

• ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਫ਼ੀ ਆਬਾਦੀ। ਨਤੀਜੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਕ਼ਈ ਘੱਟ ਹਨ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲਾਭ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਫਰੈਕਚਰ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਪ‑ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਉਪ‑ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ।
• ਖੂਨ ਦੀ ਪੱਧਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਪ‑ਕੋਹਾਰਟ ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਗਈ। 2,495 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 550 ‘ਚ ਹੀ ਇਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
• ਰਜਿਸਟਰ‑ਅਧਾਰਿਤ ਨਤੀਜੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਰੈਕਚਰ ਕੌਮੀ ਸਿਹਤ ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਏ ਹਨ।
• ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਡੋਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ – ਇਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਰਜੀਮ (ਜਿਵੇਂ ਵਾਰ‑ਵਾਰ ਵੱਡੇ ਡੋਜ਼, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੋਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ) ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
• ਫੰਡਿੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡੀ ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲਾਂ ਅਤੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਆਈ। ਇਕ ਲੇਖਕ ਨੇ Abiogen Pharma ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਖਰਚਾ ਦੱਸਿਆ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪੋਸ਼ਣ‑ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਬਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਾਇਗਮਿਕ ਨਤੀਜੇ

ਮੁੱਖ ਗੱਲ: ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਟਰਾਇਲ ਉੱਚ ਡੋਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਫਰੈਕਚਰ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

• ਡੋਜ਼: ਅਧਿਐਨ ਨੇ 1,600 ਅਤੇ 3,200 IU/ਦਿਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਫਰੈਕਚਰ ਘਟਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੱਡੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਲੈਣਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ।
• ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਸਟ ਕਰੋ: 25‑ਹਾਇਡਰਾਕਸੀਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਖੂਨ ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਘਾਟ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਉੱਚ ਡੋਜ਼ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਵਾਲ ਹੈ।
• ਕਿਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 60 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੱਡੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਚ ਡੋਜ਼ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭਰੋਸਾ: ਘਾਟ, ਓਸਟਿਓਪੋਰੋਸਿਸ ਇਲਾਜ, ਪਚਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚਿਕਿਤਸਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ। ਇਕੋ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਿਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਬਦਲੋ ਨਾ; ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।
• ਮੂਲ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਭੁੱਲੋ: ਫਰੈਕਚਰ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਟਰੇਨਿੰਗ, ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੀ ਖਪਤ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਇਲਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਸਲਾਹਾਂ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ।

ਨਤੀਜਾ

FIND ਉਹਨਾਂ ਵਧਦੀ ਹੋਈਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਹੱਡੀ ਦੀ ਜਾਦੂਈ ਢਾਲ ਨਹੀਂ। ਉਮਰਦਰਾਜ਼ ਲੋਕਾਂ, ਜੋ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੇਸਲਾਈਨ ਪੱਧਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਲਈ 1,600 ਜਾਂ 3,200 IU ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਫਰੈਕਚਰ ਜੋਖਮ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ। 1,600 IU ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਫਰੈਕਚਰ ਗਿਣਤੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ, ਪਰ ਡੋਜ਼‑ਰਿਸਪਾਂਸ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਾਨੀ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਪੱਧਰ ਜਾਂਚੋ, ਸੱਚੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਮੀਦ ਨਾ ਰੱਖੋ ਕਿ ਮੇਗਾ‑ਡੋਜ਼ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਗੇ।