ਸੌਂਣ ਲਈ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ? 12 ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਨੇ ਹਾਈਪ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ

Excerpt: ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਨੀਂਦ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ 12 ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਕੰਟਰੋਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸਿਸਟਮੈਟਿਕ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਇਨਸੋਮਨੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

---

Magnesium is one of the most popular sleep supplements, and the marketing often promises a calmer night in a capsule.

ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨੀਂਦ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਕਸਰ ਵਚਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕੈਪਸੂਲ ਨਾਲ ਰਾਤ ਹੋਵੇਗੀ ਸ਼ਾਂਤ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਿਸਟਮੈਟਿਕ ਸਮੀਖਿਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਕੰਟਰੋਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ (RCTs) ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ।

ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ?

ਇਹ ਪੇਪਰ Journal of Dietary Supplements (2026;23(5):553‑581) ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ, ਅਤੇ ਅਡਰੀਅਨ ਲੋਪ੍ਰੈਸਟੀ, ਸਟੀਫਨ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਡਰਮੰਡ (Clinical Research Australia ਅਤੇ Murdoch University) ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਕੰਟਰੋਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਦੀ ਸਿਸਟਮੈਟਿਕ ਰੀਵਿਊ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਮੈਟਾ‑ਐਨਾਲਿਸਿਸ।

ਟੀਮ ਨੇ PubMed/MEDLINE, Scopus, Cochrane CENTRAL, ClinicalTrials.gov ਅਤੇ WHO ਟ੍ਰਾਇਲ ਰਜਿਸਟਰੀ ਤੋਂ 1 ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਦੇ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੂੰ:

• ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਹੋਣਾ ਤੇ ਬਾਲਗ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ।
• ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਸਤਖੇਪ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ‑ਕੇਵਲ ਆਰਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
• ਘੱਟੋ‑ਘੱਟ ਇੱਕ ਨੀਂਦ‑ਸਬੰਧੀ ਨਤੀਜਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਇਸ ਮਾਪਦੰਡ ਨਾਲ 12 RCTs ਮਿਲੇ, ਜੋ ਨੀਂਦ, ਇਨਸੋਮਨੀਆ ਜਾਂ ਖਰਾਬ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੋਰ 3 ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ (ਰਾਤ ਦੇ ਕਲਾਂਦੀਆਂ (Restless Leg Syndrome), ਰੈਸਟਲੈਸ ਲੈਗ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਜਾਂ ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਲਿੰਬ ਮੂਵਮੈਂਟ) ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਬਾਇਸ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣ Cochrane RoB 2 ਟੂਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ GRADE ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ।

ਮੁੱਖ ਖੋਜ: ਅਸੰਗਤ, ਘੱਟ-ਸਹੀਤਾ

ਲੋਖਕਾਂ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ “ਚੁਣੀ ਹੋਈਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਾਭ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ”, ਪਰ ਇਹ ਲਾਭ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

ਅਸਮਾਨਤਾ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ:

• ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਰਿਪੋਰਟ (ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀਆਂ, ਡਾਇਰੀਆਂ)
• EEG‑ਆਧਾਰਤ ਮਾਪ
• ਰਿਸਰਚ‑ਗਰੇਡ ਐਕਟਿਗ੍ਰਾਫੀ
• ਕੰਜਿਊਮਰ ਵਿਆਰਏਬਲਸ
• ਫ਼ਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀਕਲ ਮਾਰਕਰ

ਵਿਹਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ, ਇਕ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ’ਤੇ ਲਾਭ ਦੂਜੇ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਘੱਟ‑ਤੋਂ‑ਘੱਟ GRADE ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀ ਖੋਜ ਸਾਡੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਉँ ਔਖੀ ਸੀ?

ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਲੋਕਸੰਖਿਆ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ, ਤੱਤਮਕ ਡੋਜ਼, ਇਲਾਜ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਆਉਟਕਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾਪ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ ਸਭ ਵੱਖਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਰੇਟਿਵ ਸਿੰਥੈਸਿਸ (ਕਹਾਣੀਵਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ) ਵਰਤੀ, ਨਾ ਕਿ ਇਕਠੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਕਾਰ (effect size) ਗਿਣ ਕੇ ਮੈਟਾ‑ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਕੀਤਾ। ਵੱਖਰੀਆਂ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਔਸਤ ਦੇਣਾ ਗਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਮੀਖਿਆ ਕੋਈ ਇਕਲੌਤੀ ਇਫੈਕਟ ਸਾਈਜ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

ਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵੀ ਕੁੱਲ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਨਮੂਨਾ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਪੂਰਾ ਪੇਪਰ ਵੇਖੋ।

Glycinate, Threonate, Oxide, Citrate – ਕੀ ਫਾਰਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?

ਆਨਲਾਈਨ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ “ਨੀਂਦ ਦੀ ਚਾਬੀ” ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾ ਔਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ “ਚੰਗੀ” ਜਾਂ “ਮੁੰਦਾ” ਕਹਿਣਾ ਇਸ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਜੋ ਇਸ ਰੀਵਿਊ ਦੀ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ):

• Oxide: ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਬਜ਼ੋਰਪਸ਼ਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਢੀਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• Citrate: ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀ, ਉੱਚ ਡੋਜ਼ ’ਤੇ ਲੈਕਸੇਟਿਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
• Glycinate: ਚੈਲੇਟਡ ਫਾਰਮ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ, ਅਤੇ ਪੇਟ ‘ਤੇ ਹਲਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• Threonate: ਨਵੀਂ, ਮਹਿੰਗੀ, ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਿਹੜੀ ਵੀ ਫਾਰਮ “ਨੀਂਦ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ” ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਲੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦਾਵੇ ਡਾਟਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਆਹਾਰਕ ਟਿੱਪਸ (Practical Takeaways)

ਕੌਣ ਅਜ਼ਮਾਈ ਸਕਦਾ ਹੈ?

• ਉਹ ਬਾਲਗ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਾਇਟ ਵਿੱਚ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਖਪਤ ਘੱਟ ਹੈ (ਬਦਾਮ, ਬੀਜ, ਦਾਲਾਂ, ਹੋਲ ਗ੍ਰੇਨ, ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ)।
• ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਖਪਤ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੀਖਿਆ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਲਈ ਖਾਸ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ।
• ਲੋਕ ਜੋ ਘੱਟ-ਲਾਗਤ, ਘੱਟ-ਖਤਰਾ ਤਜਰਬਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਈਪ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਖਪਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ।

ਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਂ

ਸਮੀਖਿਆ ਕੋਈ ਖਾਸ ਡੋਜ਼, ਫਾਰਮ ਜਾਂ ਸ਼ੈਡਿਊਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਸੀਮਾ 350 mg ਤੱਤਮਕ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਟਰੈਕ ਕਰੋ (ਉਦਾਹਰਣ: ਸਲੀਪ ਡਾਇਰੀ ਜਾਂ ਐਪ) ਤਾਂ ਕਿ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ ਕਿ ਕੋਈ ਬਦਲਾਵ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਕੌਣ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

• ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਡਨੀ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਕਲੀਅਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
• ਉਹ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਨਾਲ ਇੰਟਰੈਕਟ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ (ਕੁਝ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ, ਬੀਸਫੋਸਫੋਨੇਟਸ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ) – ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।
• ਲਗਾਤਾਰ ਇਨਸੋਮਨੀਆ ਵਾਲੇ ਲੋਕ। ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਲੀਪ ਐਪਨਿਆ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ CBT‑I ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਬਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਸਕੇ।

ਸਸਤਾ ਤੇ ਘੱਟ-ਖਤਰਾ = ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ। ਉੱਚ ਡੋਜ਼ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਾਈਡ‑ਇਫੈਕਟ ਪੇਟ ਦੀ ਗੜਬੜ (ਦਸਤ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੀਮਾਵਾਂ (Limitations) ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹਨ

• ਮੈਟਾ‑ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ: ਨਤੀਜੇ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕੋਈ ਇਕੱਠੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ।
• ਹੈਟਰੋਜੀਨੀਟੀ: ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਲੋਕ, ਫਾਰਮ, ਡੋਜ਼, ਇਲਾਜ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਮਾਪ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ।
• ਘੱਟ‑ਤੋਂ‑ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ GRADE ਹੇਠ।
• ਅਸਮਾਨ ਨਤੀਜੇ: ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਿਕ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਪਨ, ਵਿਆਰਏਬਲਸ ਸਮੇਤ।
• ਬਾਲਗ‑ਕੇਵਲ ਚੇਤਾਵਨੀ: ਇੱਕ ਰੈਸਟਲੈਸ ਲੈਗ ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ 15‑50 ਸਾਲ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
• ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਉਠਾਈ ਹੈ, ਤਾਕਿ ਨਿਯਮਤ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।

ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ (Bottom Line)

ਇਹ ਸਮੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ ਕਿ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਨੀਂਦ ਲਈ ਬੇਕਾਰ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਬੂਤ ਇਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਾਂ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਇਨਸੋਮਨੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੁਧਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਖੋਜ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕੀ ਕਿ ਕੌਣ, ਕਿੰਨੀ ਡੋਜ਼, ਕਿਹੜੀ ਫਾਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਸਤੇ, ਘੱਟ-ਖਤਰੇ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬੇ ਵਜੋਂ ਲਓ, ਅਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰੱਖੋ।