ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ – ਹਕੀਕਤ ਕੀ ਹੈ
ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਸਪਲੀਮੈਂਟ – ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਟੀਨਾਮਾਇਡ ਮੋਨੋਨਿਊਕਲੀਓਟਾਈਡ (NMN) – ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਢੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਹਾਰਟ‑ਅਟੈਕ‑ਜਿਹੀ ਚੋਟ (IR) ਤੋਂ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਹ ਨਤੀਜਾ Veterinary Research Forum ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗ ਚੂਹਿਆਂ ‘ਤੇ ex‑vivo (ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ) ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਭ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਮਨਜ਼ਾਦੇਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੀ ਊਰਮਿਆ‑ਤਬਰਿਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਅਤੇ NMN ਦੇ ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ‑ਰੱਖਿਆਵਾਲੇ ਗੁਣ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਕੱਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੁੱਢੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇਸਕੈਮੀਆ‑ਰੀਪੈਰਫਿਊਜ਼ਨ (IR) ਚੋਟ ‘ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
IR ਚੋਟ ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲ ਦੀ ਤਨੁਕਾ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ (ਇਸਕੈਮੀਆ) ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਕਰਨ (ਰੀਪੈਰਫਿਊਜ਼ਨ) ‘ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੂਨ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਵਾਪਸੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਰਟ‑ਅਟੈਕ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਅਕ ਸਰਜਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਮਰ ਇਸ ਚੋਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਮਰ‑ਦਰਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਐਕਿਊਟ ਕੋਰੋਨਰੀ ਸਿੰਡਰੋਮ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
- ਪਸ਼ੂ: 40 ਮਰਦ ਵਿਸਟਰ ਚੂਹੇ, ਹਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 8 (ਸ਼ੈਮ – ਬਿਨਾਂ ਚੋਟ, IR – ਚੋਟ ਹੀ, ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ + IR, NMN + IR, NMN + ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ + IR)।
- ਚੋਟ: ਦਿਲ ਨੂੰ 30 ਮਿੰਟ ਲਈ ਇਸਕੈਮੀਆ, ਫਿਰ ਰੀਪੈਰਫਿਊਜ਼ਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
- ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ: 50 µM ਦੀ ਘੋਲਾਈ ਰੀਪੈਰਫਿਊਜ਼ਨ ਤਰਲ ਵਿੱਚ 15 ਮਿੰਟ ਲਈ, ਚੋਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧੀ ਦਿਲ ਦੀ ਪਰਫਿਊਜ਼ਨ ਤਰਲ ਵਿੱਚ। ਗੋਲੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪੈਰਫਿਊਜ਼ਨ ਰਾਹੀਂ।
- NMN: ਇੰਟ੍ਰਾਪੈਰਿਟੋਨਿਅਲ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ (ਪੇਟ ਵਿੱਚ) 100 mg/kg, ਹਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ 28 ਦਿਨ ਤੱਕ।
- ਮਾਪ: ਕੋਰੋਨਰੀ ਫਲੋ, ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ, ਖੱਬੇ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕੁਲਰ ਐਂਡ‑ਡਾਇਸਟੋਲਿਕ ਦਬਾਅ (LVEDP), ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕੁਲਰ ਡਿਵੈਲਪਡ ਦਬਾਅ (LVDP) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕ੍ਰੀਐਟਿਨ ਕੀਨੇਜ਼ (ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਚੋਟ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨੀ) ਅਤੇ ਸੋਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ – IL‑1β, IL‑6, ਟਿਊਮਰ ਨੇਕਰੋਸਿਸ ਫੈਕਟਰ‑α, ਅਤੇ NF‑κB – ਦੀ ਮਾਪ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਲੱਭਿਆ
ਚੋਟ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਰੀ ਫਲੋ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਾਅ ਆਈ। ਦੋਵੇਂ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਅਤੇ NMN ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ।
- ਦਬਾਅ: ਦੋਵੇਂ ਏਜੈਂਟ ਖੱਬੇ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕੁਲਰ ਐਂਡ‑ਡਾਇਸਟੋਲਿਕ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕੁਲਰ ਡਿਵੈਲਪਡ ਦਬਾਅ ਦੀ ਪੁਨਰਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਸੰਯੁਕਤ ਇਲਾਜ: NMN + ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਇਓਕੈਮਿਕਲ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਇਸੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਣਇਲਾਜਿਤ IR ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀਐਟਿਨ ਕੀਨੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੋਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟ ਗਈ; ਸੰਯੁਕਤ ਇਲਾਜ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘਟਾਅ ਕੀਤੀ। ਲੇਖਕ ਨਤੀਜਾ ਕਢਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਅਤੇ NMN ਬੁੱਢੇ ਚੂਹਿਆਂ ਵਿੱਚ IR ਚੋਟ ਵਿਰੁੱਧ additive (ਜੋੜੀ) ਦਿਲ‑ਰੱਖਿਆਵਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਕਿਉਂ ਇਹ ਜੋੜਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ
NMN NAD⁺ ਦਾ ਪ੍ਰੀ‑ਕਰਸਰ ਹੈ – ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਲਿਕੂਲ ਜੋ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਊਰਜਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਹੈ – ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਲਲੇਖਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਨੀਂਦ‑ਹਾਰਮੋਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਓਵਰ‑ਦ‑ਕਾਊਂਟਰ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉਮਰ‑ਦਰਾਜ਼ੀ ਸਿਹਤ ‘ਚ ਲੋਕਪਰੀਅ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਪੇਪਰ ਦੀ ਖੋਜ ਹਾਇਪ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੂਹਾ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਇਲਾਜ ਇਕੱਠੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਕਈ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਸੋਜ ਦੇ ਮਾਪਾਂ ‘ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਲ ‘ਚ ਵੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਹ ਸੀਮਾਵਾਂ ਜੋ ਧਿਆਨ ‘ਚ ਰੱਖੋ
- ex‑vivo ਜਾਨਵਰ ਅਧਿਐਨ: ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਰਕੂਲੇਟਿੰਗ ਖੂਨ, ਪੂਰਾ ਇਮਿਊਨ ਜਵਾਬ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ।
- ਡਿਲੀਵਰੀ ਢੰਗ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ: ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਨੂੰ ਪਰਫਿਊਜ਼ਨ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; NMN ਨੂੰ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇੰਜੈਕਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਗੋਲੀ ਖਾਣੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਮੂੰਹ‑ਦਵਾਈ ਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
- ਛੋਟੀ, ਇਕਲ‑ਲਿੰਗੀ ਸੈਂਪਲ: ਹਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 8 ਮਰਦ ਵਿਸਟਰ ਚੂਹੇ; ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਆਮਕਰਨੀਯਤਾ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ “ਵੱਡੇ ਮਰਦ ਵਿਸਟਰ ਚੂਹੇ” ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਮਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਬੁੱਢੇ ਚੂਹਿਆਂ ‘ਤੇ ਸੀ।
- ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ‘ਤੇ ਸੀਮਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਸੋਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਘਟਾਅ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਯੋਗਿਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਵਰਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਇਨਫਾਰਕਟ ਆਕਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
- ਟਾਈਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ: NMN ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਰੀਪੈਰਫਿਊਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਕਿੰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
- ਵਿੱਤੀ ਰੁਚੀ ਦਾ ਉਲੇਖ ਨਹੀਂ: ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਪ੍ਰੈਕਟਿਕਲ ਟੇਕਵੇਜ਼
- ਡੋਜ਼: ਇਸ ਪੇਪਰ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਡੋਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਢੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਚੂਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡੋਜ਼ (100 mg/kg NMN ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ, 50 µM ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਪਰਫਿਊਜ਼ਨ ਵਿੱਚ) ਮਨੁੱਖੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਡੋਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ।
- ਸਮਾਂ: NMN ਹਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ 28 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਰੀਪੈਰਫਿਊਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ। ਇਹ ਲੈਬ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਹੈ, ਦਿਨਚਰੀ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਨਹੀਂ।
- ਕਿਸ ਲਈ: ਹੁਣ ਲਈ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਲਈ, ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਐਂਟੀ‑ਕੋਆਗੂਲੇਂਟ ਲੈ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗਿਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇਖਭਾਲ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਇਲਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।
- ਅਗਲਾ ਕਦਮ: ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵੰਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ‘ਤੇ, ਫਿਰ ਮਨੁੱਖੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਇਹ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਮਿਲੀ‑ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਸਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਟਿਕਾਊ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ
ਇਹ ਅਧਿਐਨ NAD⁺ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਨੂੰ ਉਮਰ‑ਦਰਾਜ਼ੀ ਦਿਲ‑ਰੱਖਿਆਵਾਲੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਹੋਰ ਖੋਜ ਲਈ ਉਚਿਤ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਪ੍ਰੀ‑ਕਲਿਨਿਕਲ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਤਨਾ ਹੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕੰਮ ਜੀਵਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ’ਤੇ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੁਚਿਕਰ ਲੀਡ ਮੰਨੋ, ਨਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਰੁਟੀਨ ਬਦਲਣ ਲਈ।