ਤੁਸੀਂ NAD+ ਬੂਸਟਰ ਕਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋ? ਥੱਕੇ ਹੋ।
ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਮੈਟਾ‑ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਅਧਿਐਨ – ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
Frontiers in Nutrition ਵਿੱਚ ਗਾਓ ਅਤੇ ਬੀਜਿੰਗ ਸਰਵਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਕੰਮ ਨੇ PRISMA‑NMA ਮਾਰਗਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮੈਟਿਕ ਰਿਵਿਊ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਮੈਟਾ‑ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਟਰਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਸ਼ਾਮਲ: 27 ਅਧਿਐਨ (25 ਰੈੰਡਮਾਈਜ਼ਡ ਕੰਟਰੋਲ ਟਰਾਇਲ + 2 ਕ੍ਵਾਸੀ‑ਐਕਸਪਰੀਮੈਂਟਲ)
- ਭਾਗੀਦਾਰ: ਕੁੱਲ 1 599 ਵੱਡੇ
- ਪਦਾਰਥ: Nicotinamide Riboside (NR), Nicotinamide Mononucleotide (NMN), NADH, Nicotinamide (NAM)
- ਮੁਲਾਂਕਨ ਖੇਤਰ: ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਥਕਾਵਟ, ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਕਸਰਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ (ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਤਾਕਤ), ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ (QoL) ਅਤੇ ਨੀਂਦ
ਸਾਰੇ ਨਤੀਜੇ ਮਿਆਰੀ ਔਸਤ ਅੰਤਰ (SMD) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ – ਵੱਡੀ ਮੁੱਲ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ – ਅਤੇ ਹਰ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ SUCRA ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਰੈਂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਵਪਾਰਕ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਹਿਤਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਰੈਂਕਿੰਗ – ਖੇਤਰ ਦਰ ਖੇਤਰ
ਕਿਹੜਾ ਬੂਸਟਰ ਹਕੀਕਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮੀਦਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1. ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ (Endurance)
- ਮੱਧਮ ਖੁਰਾਕ NMN: SMD 0.66 (95 % CI 0.09 – 1.23)
- ਉੱਚੀ ਖੁਰਾਕ NMN: SMD 1.02 (95 % CI 0.43 – 1.60)
ਉੱਚੀ ਖੁਰਾਕ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 1.0 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਅੰਤਰ (confidence interval) ਚੌੜੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧਮ ਖੁਰਾਕ ‘ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਹੇਠਲੀ ਹੱਦ ਲਗਭਗ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
2. ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ (Cognitive)
- NADH: SMD 1.50 (95 % CI 0.82 – 2.19)
ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਘਾਟ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਸ ਫਾਇਦੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ‑ਦੋ ਟਰਾਇਲ ਹਟਾਉਣ ਨਾਲ ਨਤੀਜਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ NADH ਦੀ ਸੁਧਾਰਤਮਕਤਾ ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਘਾਟ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਆਮ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ।
3. ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ (QoL)
- ਉੱਚੀ ਖੁਰਾਕ NMN: SMD 0.56 (95 % CI 0.14 – 0.98)
- ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ NMN: SMD 0.45 (95 % CI 0.11 – 0.78)
ਦੋਵੇਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ‘ਚ ਲਗਭਗ ਇਕੋ‑ਜਿਹਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ QoL ‘ਚ ਡੋਜ਼‑ਰਿਸਪਾਂਸ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
4. ਤਾਕਤ (Strength)
ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ – ਚਾਹੇ NMN ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਧਾਏ, ਪਰ ਤਾਕਤ ‘ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ।
ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ: ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ‘ਚ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ
ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੀਕਰਸਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ।
NAD+ ਬੂਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਰਜਾ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਵਧੀਆ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਕੱਠੇ ਡਾਟਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਲੇਖਕ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਬਹੁ‑ਪੱਖੀ ਘਟਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ (ਕਾਗਨੀਟਿਵ, ਸ਼ਾਰਿਰਿਕ, ਸਬਜੈਕਟਿਵ)। ਇੱਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
NR (Nicotinamide Riboside) ਬਾਰੇ ਕੀ?
NR ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਕਿ NR ‘ਬੇਕਾਰ’ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਪੈਪਰੇ ‘ਚ NMN (ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, QoL) ਅਤੇ NADH (ਕਾਗਨੀਟਿਵ) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਡਾਟਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ NR ਅਤੇ NAM ਦੀ ਵਿਸਤਰੀਤ ਤੁਲਨਾ ਮਿਲੇਗੀ।
ਮੁੱਖ ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਟਰਾਇਲਾਂ – ਆਬਾਦੀ, ਖੁਰਾਕ, ਅਵਧੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾਪਣ ਨੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗਤਾ ਘਟਾਈ।
- ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ – “ਘੱਟ”, “ਮੱਧਮ”, “ਉੱਚੀ” ਦੀ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ mg ਕਟ‑ਆਫ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ NMN ਟਰਾਇਲ 250 – 1 200 mg/ਦਿਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- NADH ਦਾ ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਜ਼ੁਕ – ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਘਾਟ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ।
- ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ – 27 ਵਿੱਚੋਂ 2 ਅਧਿਐਨ ਕ੍ਵਾਸੀ‑ਐਕਸਪਰੀਮੈਂਟਲ (ਰੈੰਡਮਾਈਜ਼ਡ ਨਹੀਂ) ਸੀ।
- ਅਪਰੋਖ ਤੁਲਨਾਵਾਂ – ਨੈੱਟਵਰਕ ਮੈਟਾ‑ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ‘ਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਿੱਧਾ‑ਸਿੱਧਾ ਹੇੱਡ‑ਟੂ‑ਹੇੱਡ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
ਵਿਹਾਰਕ ਨਤੀਜੇ
ਡੋਜ਼
NMN ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡੋਜ਼‑ਰਿਸਪਾਂਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਖੁਰਾਕ (≈1 g) ’ਤੇ। ਅਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ mg ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਪੇਪਰ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਟਰਾਇਲਾਂ ਵੇਖੋ। ਵੱਡੀ ਖੁਰਾਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ।
ਸਮਾਂ‑ਸੁਝਾਅ
ਕੋਈ ਸਮਾਂ‑ਸਬੰਧੀ, ਭੋਜਨ‑ਸਬੰਧੀ ਜਾਂ ਕਸਰਤ‑ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਂ‑ਸੁਝਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕੌਣ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ – NMN ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਹਲਕਾ QoL ਬੋਨਸ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰੱਖੋ।
- ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਘਾਟ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ – NADH ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਉਹ ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ NAD+ ਬੂਸਟਰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ – ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੀਕਰਸਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ‘ਚ ਮਾਪ ਯੋਗ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ।
- ਜੋ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ – ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ’ਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।
- ਗਰਭਵਤੀ, ਸਤਨਪਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬੀਬੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ – ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਸਾਰ
ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਲਾਜ‑ਕਹਾਣੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗੁਣਾ‑ਪੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- NMN ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜੀਵਨ‑ਗੁਣਵੱਤਾ ਬੋਨਸ ਨਾਲ।
- NADH ਕਾਗਨੀਟਿਵ ਘਾਟ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਲਾਭ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ।
- NR ਅਤੇ NAM ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਪੂਰੇ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਝਲਕਾਂ ਲੱਭ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਕੋਈ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ’ਚ ਮਾਪਯੋਗ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਲੇਖਕ ਇਕ ਪ੍ਰਿਸੀਜ਼ਨ‑ਅਪ੍ਰੋਚ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ – ਪਦਾਰਥ, ਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਟਾਰਗੇਟ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ NAD+ ਪ੍ਰੀਕਰਸਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
