ਖਿੱਚ: "ਸੈਨੋਲੀਟਿਕ" ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਮਨੁੱਖੀ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ
ਫਿਸੇਟਿਨ, ਇੱਕ ਪੌਦਾ ਫਲੈਵੋਨਾਇਡ ਜੋ ਸਟਰਾਬੈਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਆਨਲਾਈਨ "ਐਂਟੀ‑ਏਜਿੰਗ" ਜਾਂ "ਸੈਨੋਲੀਟਿਕ" ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਸਪੋਰਟਸ ਨਿਊਟਰੀਸ਼ਨ ਦੇ Journal of the International Society of Sports Nutrition ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਕੰਟਰੋਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲ 44 ਮੋਟੇ ਆਦਮੀਆਂ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ. ਫਿਸੇਟਿਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸੂਜਨ ਦੇ ਮਾਰਕਰ ਘਟੇ, ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ 12‑ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਖਾਇਆ।
ਨੋਟ: ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕਿਸੇ ਵੀ "ਸੈਨੋਸੈਂਟ ਸੈਲ" ਜਾਂ "ਸੈਨੋਲੀਟਿਕ" ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਜਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਜ਼ੋਮਬੀ ਸੈਲ ਕਲੀਅਰਿੰਗ" ਵਰਗੀ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ।
ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਮੀਟਰ
- ਡਿਜ਼ਾਈਨ: 12 ਹਫ਼ਤੇ, ਪੈਰਲਲ‑ਗਰੁੱਪ, ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ, ਕੰਟਰੋਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲ
- ਭਾਗੀਦਾਰ: 44 ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਮਰਦ, BMI > 30 kg/m²
- ਗਰੁੱਪ:
- ਕੰਟਰੋਲ + ਪਲੇਸੀਬੋ (CP)
- ਫਿਸੇਟਿਨ ਇਕੱਲਾ, 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ./ਦਿਨ (F)
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ + ਪਲੇਸੀਬੋ (TP)
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ + ਫਿਸੇਟਿਨ (TF)
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ: 60 % 1‑RM ਨਾਲ 8 ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼, ਐਕਟਿਵ ਰੈਸਟ, ਫਿਰ 50‑70 % ਮੈਕਸਿਮਮ ਹਾਰਟ ਰੇਟ ’ਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰੈਸਿਵ ਏਰੋਬਿਕ ਸੈਸ਼ਨ
ਟੀਮ ਨੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਮਾਰੈਸਿਨ‑1 (MaR1), IL‑6, TNF‑α, ਫਾਸਟਿੰਗ ਬਲੱਡ ਗਲੂਕੋਜ਼, ਇਨਸੁਲਿਨ, ਅਤੇ HOMA‑IR (ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੋਧ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਦਰ) ਨੂੰ 12 ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਮਾਪਿਆ।
ਠਹਿਰੋ, ਮਾਰੈਸਿਨ‑1 ਕੀ ਹੈ?
ਮਾਰੈਸਿਨ‑1 (MaR1) ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲਾਈਜ਼ਡ ਪ੍ਰੋ‑ਰੈਜ਼ੋਲਵਿੰਗ ਮੀਡੀਏਟਰ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਂਟੀ‑ਇਨਫਲੈਮਟਰੀ ਢੰਗ ਸੂਜਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। MaR1 ਵਰਗੇ ਮੀਡੀਏਟਰ ਸੂਜਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਲ ਹਾਲਤ ’ਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਖਾ ਹਿੱਸਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੋਟਾਪੇ ’ਚ MaR1 ’ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹਸਤਖੇਪ ਡਾਟਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਨਤੀਜੇ (ਭਾਗ‑ਵਾਰ)
1. ਸੂਜਨ ਮਾਰਕਰ – IL‑6 ਅਤੇ TNF‑α
IL‑6 ਅਤੇ TNF‑α ਲਈ ਗਰੁੱਪ‑ਬਾਈ‑ਟਾਈਮ ਇੰਟਰਐਕਸ਼ਨ p = 0.001 ਮਿਲੀ। ਵਿਸਥਾਰ:
- IL‑6 ਫਿਸੇਟਿਨ‑ਇਕੱਲਾ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ‑ਪਲੇਸੀਬੋ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ‑ਫਿਸੇਟਿਨ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਿਆ।
- TNF‑α ਸਭ ਤਿੰਨ ਸਰਗਰਮ ਗਰੁੱਪ (F, TP, TF) ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਾਅ ਦਰਸਾਇਆ।
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਿਸੇਟਿਨ ਇਕੱਲਾ ਹੀ 12 ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੂਜਨ ਦੇ ਮਾਰਕਰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਆਯਾਮ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
2. ਮਾਰੈਸਿਨ‑1 (MaR1)
ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇੱਥੇ ਸੀਮਤ ਰਹੀ। MaR1 ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ‑ਪਲੇਸੀਬੋ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ‑ਫਿਸੇਟਿਨ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀ (p = 0.001), ਪਰ ਫਿਸੇਟਿਨ‑ਕੇਵਲ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਕੁੱਲ ਇੰਟਰਐਕਸ਼ਨ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ (p = 0.034) ਸੀ, ਪਰ ਡਾਟਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਧਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਲੇਖਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਲਾਪ “ਸੂਜਨ ਹੱਲ” ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3. ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੋਧ – ਫਾਸਟਿੰਗ ਗਲੂਕੋਜ਼, ਇਨਸੁਲਿਨ, HOMA‑IR
ਸਭ ਸਰਗਰਮ ਗਰੁੱਪਾਂ (F, TP, TF) ਵਿੱਚ ਫਾਸਟਿੰਗ ਗਲੂਕੋਜ਼, ਇਨਸੁਲਿਨ, ਅਤੇ HOMA‑IR ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘਟੇ (p = 0.003), ਇੰਟਰਐਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਭਾਵ p = 0.001 ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘਟਾਅ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ‑ਪਲੱਸ‑ਫਿਸੇਟਿਨ (TF) ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ।
ਲੇਖਕ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਿਸੇਟਿਨ + ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੈਟਾਬੌਲਿਕ ਖ਼ਤਰਨੁੱਕੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ‑ਭਰਪੂਰ ਗੈਰ‑ਦਵਾਈਕਾਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਇਗਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ
ਡੋਜ਼: 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ./ਦਿਨ (ਇੱਕੋ ਖੁਰਾਕ ਹੀ ਟੈਸਟ ਕੀਤੀ ਗਈ)। ਉੱਚੀ ਜਾਂ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।
ਸਮਾਂ‑ਬੰਦੀ: ਅਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਖਾਣੇ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਵਰਕਆਉਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ/ਬਾਅਦ। ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਂ‑ਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸੁਝਾਅ ਨਾ ਲਓ।
ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ: ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਡੇ, ਮੋਟੇ ਮਰਦਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ + ਏਰੋਬਿਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਐਸੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਹੀ ਮੁੱਖ ਲੀਵਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਸੇਟਿਨ ਇਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਔਰਤਾਂ, ਹਲਕੇ ਲੋਕ, ਜਾਂ ਵਿਆਪਕ ਉਮਰ ਸਮੂਹ: ਕੋਈ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ।
- ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਜਾਂ ਗਲੂਕੋਜ਼‑ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ: ਫਿਸੇਟਿਨ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਅਤੇ ਇਨਸੁਲਿਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
- ਗਰਭਵਤੀ, ਦੂਧ‑ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਿਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ: ਇਸ ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ।
- ਜੋ ਪੱਕੇ ਐਂਟੀ‑ਏਜਿੰਗ ਸਬੂਤ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ: ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਂਚਿਆ।
ਸੀਮਾਵਾਂ
- ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ: 44 ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ (ਲਗਭਗ 11‑11 ਲੋਕ ਹਰ ਗਰੁੱਪ)। ਨਤੀਜੇ ਨਾਜੁਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ, ਮੋਟੇ ਲੋਕ: ਹੋਰ ਕਲਸਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ।
- ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ (12 ਹਫ਼ਤੇ): ਲੰਬੀ‑ਮਿਆਦੀ ਫਾਇਦੇ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।
- ਖੂਨ ਦੇ ਮਾਰਕਰ ਹੀ ਮਾਪੇ ਗਏ: ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਹਿਰਦੇ‑ਰਗੜਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਰੀਰਕ ਬਣਤਰ ਵਰਗੇ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਜੋਖੇ।
- ਸੈਨੋਲੀਟਿਕ ਮਾਰਕਰ ਨਹੀਂ ਮਾਪੇ ਗਏ: ਸੈਨੋਸੈਂਟ ਸੈਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਤ ਝਲਕੀਆਂ ਨਹੀਂ।
- ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਅਨੁਮਾਨਤ: ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਫਿਸੇਟਿਨ ਦੀ ਐਂਟੀ‑ਇਨਫਲੈਮਟਰੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ “ਸਿੰਰਜੀ” ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
- ਪੁਨਰੁਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲੋੜ: ਇਹ ਇਕੋ ਟ੍ਰਾਇਲ ਹੈ; ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ, ਵਿਭਿੰਨ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ
ਇਹ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਪੂਰਵ‑ਫ਼ਰਮਿੰਗ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਫਿਸੇਟਿਨ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਡਾਟਾ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਮਿ.ਗ੍ਰਾ./ਦਿਨ ਫਿਸੇਟਿਨ IL‑6, TNF‑α, ਗਲੂਕੋਜ਼, ਇਨਸੁਲਿਨ, ਅਤੇ HOMA‑IR ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੈਟਾਬੌਲਿਕ ਸੁਧਾਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ‑ਫਿਸੇਟਿਨ ਮਿਲਾਪ ’ਚ ਵੇਖੀ ਗਈ। ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਆਪ ਹੀ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ MaR1 ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਡਰਾਇਵਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਚਲ (ਕਸਰਤ) ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਫਿਸੇਟਿਨ ਨੂੰ ਐਡ‑ਓਨ ਵਜੋਂ ਸੋਚੋ। ਵੱਡੀਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ, ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਆਬਾਦੀ ’ਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੀ ਫਿਸੇਟਿਨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਹ ਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ; ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।